Gezonde versus ongezonde calorieën

Waar zitten ze in? En waarom is alleen calorieën tellen niet genoeg?

Op elke verpakking staat tegenwoordig wel hoeveel calorieën er in het product zitten. Je kunt op die manier precies bijhouden hoeveel calorieën je eet. Maar de ene calorie is de andere niet. Daarom: wat zijn gezonde en ongezonde calorieën?

Een calorie (kcal) is een maat voor energie. Het kan dan gaan om de energie (kcal) die je verbruikt door de dingen die je doet, maar ook om de energie (kcal) die je voeding je levert. De energie uit je voeding is afkomstig van de eiwitten, vetten, koolhydraten, vezels en alcohol in een product. Neem bijvoorbeeld een beker halfvolle melk (200 ml). Als je de melk drinkt krijgt je lichaam ongeveer 100 kcal binnen die het kan gebruiken. Elke dag weer heb je die calorieën nodig om te kunnen leven, bewegen, slapen, zitten, et cetera. Het grootste deel gaat op aan je ruststofwisseling, wat je daarnaast beweegt komt erbij. Zo hebben vrouwen gemiddeld 2000 kcal per dag nodig, mannen ongeveer 2500 kcal. Als je meer calorieën binnenkrijgt dan je nodig hebt, kom je aan. Als je minder binnenkrijgt, val je af. Toch is het precies bijhouden van wat je aan calorieën binnenkrijgt niet aan te raden.

Schijnzekerheid

Voor het bijhouden van de calorieën zijn er tabellen, programma’s en de getallen van de verpakking. Dat lijkt heel precies, maar die getallen zijn altijd gemiddelden. Bedenk maar eens dat geen 2 bananen dezelfde grootte hebben. En een tomaat die langer in de zon heeft gelegen bevat meer suikers (en dus calorieën) dan een minder rijpe tomaat. Je kunt dus nooit met zekerheid zeggen hoeveel calorieën er precies zitten in de banaan of tomaat die jij eet. Ook het caloriegehalte op een verpakking is uitgerekend met die gemiddelden. Het getal geeft dus een schijnzekerheid.

Gezonde calorieën = gezond eten

Bij calorieën tellen gaat al je aandacht naar dat getal, vaak zonder op de rest van de voeding te letten. Maar eten is meer dan calorieën: eiwitten, vetten, vezels, vitamines, mineralen, antioxidanten. Zo kunnen 2 maaltijden met dezelfde calorie-inhoud sterk verschillen in verdere voedingswaarde. Het zal duidelijk zijn dat een lunch bestaande uit een croissant met een glas cola, veel minder goede voedingsstoffen levert dan een kom goed gevulde groentesoep met een volkorenbroodje met boter, tomaat en kaas. Beide maaltijden leveren ongeveer 330 calorieën, maar er is een groot verschil in vitamines en mineralen die je ermee binnenkrijgt.

Van welk eten krijg je energie?

Het maakt veel uit in welke vorm je de calorieën binnenkrijgt. De verschillende voedingsstoffen worden in je lichaam namelijk anders verwerkt. Als je bijvoorbeeld eiwitrijk en vezelrijk eet, heeft je lichaam meer energie nodig voor het verwerken van die voedingsstoffen dan voor het verwerken van vetten en koolhydraten. Bijvoorbeeld: je kunt kiezen tussen een groene salade met geitenkaas en noten van 400 calorieën en een pastasalade met tomaatjes en mozzarella van 320 calorieën. De netto calorieopbrengst voor het lichaam van de salade met geitenkaas pakt dus lager uit omdat hierin meer vezels en eiwitten zitten dan in de pastasalade die vooral uit koolhydraten bestaat.

Elk mens verschilt

Bij dit alles moet je er ook nog rekening mee houden dat het ook aan de verbruikskant om gemiddelden gaat. Je weet bijna nooit helemaal precies wat jouw lichaam nodig heeft. Of dat nu die 2000 calorieën zijn, slechts 1800 of misschien wel 2200. De adviezen voor hoeveel calorieën je per dag nodig hebt, zijn ook maar berekend op basis van gemiddelden. Jouw caloriebehoefte hangt af van je leeftijd, je gewicht, je lichaamssamenstelling en de mate van activiteit. En die zijn bij ieder mens weer anders. Wil je een echt goed advies over de voeding die bij jou past, maak dan eens een afspraak met een diëtist.